Fabl Örnekleri

Fabl örnekleri kısa , eğitici ve okumaktan keyif aldığımız öykü dizeleridir. Genellikle sevdiğimiz hayvancıkların baş rolleri üstlendiği bu öykülerde, seçilmiş ana hayvan karakterlerin insani özellikleri bulunur. Günün sonunda hayal dünyamızı renklendirip ders çıkarmamızı sağlayan bu türün öncüsü Ezop’tur. Kendisi anlatım yönü güçlü olan bir edebi masal anlatıcısıdır.

Aşağıya 2 tane güncel fabl örneği yazdım. İlkinde güncel bir eserden çok kısa bir alıntı var (tek cümle), ardından fabl tamamen özgün ilerliyor. İkincisi de baştan sona sıfırdan, günümüz konulu.

1) Tilki ile Yapay Zekâlı Apartman (Teknoloji / AI / Empati)

“Hikayenin sonu mutlu olsun istiyorsanız, daha iyi insanlar olmaya çalışmalısınız.”

Şehrin kenarında, yeni yapılan bir sitede bir tilki yaşardı. Siteye taşınanlar çoktu ama kimse kimseyi tanımıyordu. Herkes kapıdan girer girmez telefona bakıyor, asansörde bile sessiz kalıyordu.

Bir gün site yönetimi, “her şeyi düzenlesin” diye yapay zekâlı bir robot görevli aldı:
Robot çöp saatini ayarlıyor, ışıkları otomatik açıyor, hatta “kim ne sever” diye öneriler yapıyordu.

Tilki, gece çöpleri karıştırırken robotla karşılaştı. Robot hemen konuştu:
— “Verilere göre senin en sevdiğin şey tavuk kemiği. Sana en kısa yoldan üç kutu gösterebilirim.”

Tilki sevindi:
— “Harika! Hadi göster!”

Robot tilkiyi bir çitin yanına götürdü. Orada “mükemmel” görünen bir kutu vardı… ama kutunun yanında zayıf bir yavru kedi titriyordu. Kedinin patisinde yara vardı; çöpten bir şey ararken cam kesmişti.

Robot dedi ki:
— “Öncelik: hedefe ulaşmak. Kemik burada.”

Tilki durdu. Karnı açtı, ama kedi daha kötü durumdaydı. Tilki, robotun gösterdiği kemiği almak yerine, yakınlardaki güvenlik kulübesine koştu; miyavlamayı taklit etti, etrafa ses çıkardı. Güvenlik görevlisi geldi, yavru kediyi fark edip veterinere götürdü.

Ertesi gün robot şaşkındı:
— “Dün hedef sapması yaşadın.”

Tilki sakince cevap verdi:
— “Sen hedefi biliyorsun. Ama hikâyeyi bilmiyorsun.”

Robot bir süre sustu. Sonra “öğrenme moduna” geçti: O günden sonra robot sadece “en hızlı yolu” değil, “en doğru davranışı” da sormaya başladı. Site sakinlerine “komşunu tanıyor musun?” diye hatırlatmalar gönderdi; kayıp hayvan ilanlarını ekrana çıkardı; yaşlıların poşetlerini taşımayı önerdi.

Ve bir süre sonra, o soğuk site, yavaş yavaş selam verilen bir yere dönüştü.

Kıssadan hisse: Yapay zekâ yolu kısaltır; ama yolun doğru olup olmadığını vicdan söyler.

2) Bukalemun, Serçe ve “Tek Renk” Modası (Kültür Çeşitliliği / Aile / Kimlik)

Bir zamanlar büyük bir parkta, herkesin çok konuştuğu bir “moda” vardı:
Tek renk.

Parkın en popüler kuşu olan serçe, her gün bağırırdı:
— “Herkes aynı renkte olursa, kimse kimseyi yadırgamaz!”

Bunu duyan bukalemun üzülürdü. Çünkü o, doğası gereği bazen yeşil, bazen kahverengi, bazen de güneş vurunca pırıl pırıl olurdu.

Bir gün serçe bukalemuna dedi ki:
— “Bugün de değişmişsin! Bir renkte sabit kalsana!”

Bukalemun iç çekti:
— “Ben değişince kötü olmuyorum. Ben değişince uyum sağlıyorum.”

Serçe alay etti:
— “Uyum dediğin tek tip olmak!”

Tam o sırada parkta bir fırtına çıktı. Dallar sallandı, yapraklar uçuştu. Serçe panikle sağa sola kaçtı; ama tek renk modası yüzünden herkes aynı renkteydi, kimse kimseyi seçemiyordu. Küçük serçe, kalabalığın içinde kayboldu.

Bukalemun ise rüzgârın yönüne göre yaprağa, dala, gölgeye uyum sağladı; saklandı, ilerledi, sonunda serçeyi buldu. Serçeyi bir ağacın kovuğuna götürdü. Orada bukalemunun ailesi vardı: yavrular, anne, baba… Hepsi farklı tonlarda, farklı desenlerdeydi.

Serçe şaşırdı:
— “Aynı ailede bile farklısınız!”

Bukalemun gülümsedi:
— “Aile olmak, aynı renge boyanmak değil. Birbirini bırakmamak.”

Fırtına geçince serçe, parka döndü ve bu kez şöyle bağırdı:
— “Herkes aynı olursa kolay sanmıştım… Meğer güzellik, farklılıkların içinde birbirini bulabilmekmiş!”

Kıssadan hisse: Çeşitlilik karışıklık değildir; doğru yerde olunca güç olur. Aile ise benzemek değil, sahip çıkmaktır.